Không gian nghệ thuật
Boundaries Space: đúng như cái tên, hễ bước vào là người ta có cảm tưởng chênh
vênh như đứng ở giữa ranh giới hai miền tối sáng. Thức nhớ lại trước buổi nhạc
tối qua, Dế Mèn đã nhắc đến địa chỉ này, trong trường hợp không hẹn được chị Mộc... ngay tại quán, tìm chị ấy, chị ấy
là một nghệ sỹ có tiếng, hình như là một họa sỹ, hay cái gì phức tạp ngang ngửa
như thế.
Nhưng đây là một địa
điểm xa lạ với nhóm bạn, hay ít nhất là cho những cuộc gặp gỡ riêng tư: một
không gian nghệ thuật dành cho những người biết kiệm lời. Nhưng không phải chỉ
là nơi trưng bày nghệ thuật: chính nó là tác phẩm nghệ thuật cao cấp nhất ở mức
độ tổng thể. Hai mảng màu đen sẫm và xám sáng bao phủ toàn bộ không gian, thoạt
đầu nhìn có vẻ như không theo một quy luật nào, nhưng khi kết nối các đường viền
uống lượn phân cách giữa chúng, người ta được một nét liền quệt qua tất cả các
mặt phẳng, như thể được vẽ bằng một cây bút chì khổng lồ duy nhất tạo cảm giác
như ấn tượng bẻ cong không-thời gian. Giữa gian phòng tầng một: một chiếc bàn gỗ
mun trơ trọi nằm chính giữa, không ghế ngồi, không đặt bất cứ vật thể nào lên
phía trên. Vây quanh nó là một dãy dài những bức tranh chân dung Monochrome có
lẽ được sao chép khéo tay từ ảnh chụp, hiện ra đó bản mặt nham hiểm của những
Alexandre Dumas, Alfred Dreyfus, Paul Cezanne, Feyhamann Duran, Bá tước St
Germain... xen giữa những tranh vẽ các công trình xây dựng thấp bé theo kiểu
như Izba của Nga, Trullo của phía nam Italia, các Igloo trên nền tuyết miền Bắc
cực. Tất cả được thể hiện với độ tương phản rất cao và bóng rực một cách kỳ
khôi, tựa như sống dậy từ một bộ phim kinh dị thập niên 60. Bước chân vào đây,
bốn chàng trai Cú Vọ tưởng như đã cách Hà Nội rất xa.
"Tranh vẽ bằng
muối!" – Khanh kinh ngạc thốt lên khi lại gần bức vẽ truyền thần St
Germain. Hiện ra trước cặp kính sáng của cậu là hàng vạn triệu hạt li ti giống
như các pixel đắp lên nụ cười gượng gạo của người đàn ông bất tử.
"Triển lãm của một
họa sỹ Pháp gốc Việt." – Mai Hạnh đọc tờ quảng cáo dán hững hờ trên thành
cầu thang. Rồi cậu ngước lên trên, mắt xoay theo những nét sơn vẫy vùng, tìm kiếm
một hình ảnh gì đó dễ thẩm thấu hơn. Phía xa, một dòng người lao xao tiến vào,
vây quanh một họa sỹ đang quỳ gối xuống sàn.
"Toàn vẽ dân
Pháp. Định chế nhạo vụ biến Hà Nội thành Paris chăng?" - Thức cười khẩy, rồi
nhún vai dấn bước.
Bốn người bạn lên
gian phòng tầng hai. Chiếc cầu thang được làm với độ xoắn quá mức cần thiết, đặt
cạnh bức tường gạch bóng lẫy, một quả chuông nhỏ bắt lên trần nhà cao ngất, được
thả xuống đong đưa giữa những vòng xoắn, tựa như một trục xoay mỏng mảnh, gợi
nhớ đến thí nghiệm Con lắc Foucault. Thức bâng khuâng tưởng tượng ra phân cảnh
của một cuốn tiểu thuyết đen sẽ được thực hiện ở đây. Gì nhỉ? Một nhà trinh
thám cố gắng trà trộn vào một giáo hội Satan mờ ám. Kết thúc truyện sao đây?
Chính kẻ kề bên anh ta là thủ phạm chăng? Nhưng kiểu gì các tranh luận mang
tính siêu hình cũng rời xa, để rồi phần động cơ gây án hoàn toàn chỉ liên quan
đến những thứ nhỏ nhặt hơn như ân oán trong yêu đương, thừa kế, vân vân...
Nhưng Thức đã nhầm:
không có gì quá bí hiểm ở phía trên không gian tầng hai. Chiếc cầu thang chia
nó làm hai nửa: bên tay trái một khán phòng có lẽ dùng cho thảo luận, bên tay
phải là những gian nhỏ xếp kề, sẽ trống hoác nếu không có những mẩu giấy cắt,
những lông vũ giả bằng nilon, bìa các tông, những bình mực Acryllic trên khung
cửa sổ sáng lóa. Tuy nhiên, sự lộn xộn không phải là ấn tượng mạnh mẽ nhất. Có
một cái gì đó là biểu tượng của tính ngẫu nhiên ở đây. Cái đường viền chia hai
nửa đen – xám trắng hồi nãy vẫn theo chân bốn người lữ khách, vươn lên từ tầng
dưới và uốn lượn khoác lấy toàn bộ gian phòng tầng hai với mức độ cuồng bạo cao
hơn, như một cơn bão đơn sắc thổi tung đám vật thể nhỏ nhoi. Một cơn gió tưởng
tượng thấu suốt căn phòng, xuyên qua cả người đừng giữa nó: đường đi dọc dài từ
bên trái ra bên phải gợi ý đến một hành trình ngắn ngủi trong khoảng trung gian
giữa các cánh cửa địa ngục.
Không có tiểu thuyết
đen nào cả, không gian này chỉ làm ra được một truyện dài lê thê mà nhân vật
Tôi đang trình diễn văn bản: tôi ngồi tựa cửa, tôi cắt những mẩu giấy tròn, tôi
nhảy múa mê tơi giữa một bầy ghế trống... vân vân. Cuối cùng, cái nhân vật tôi
đó (kia rồi!) cũng dừng bước làm một việc thông thường: ngồi ghi chép gì đó
trên chiếc bàn gần bục diễn giả của khán phòng.
"Chị Mộc..."
– Thức cất tiếng, và vào khoảnh khắc thần kỳ đó, chữ cuối cùng còn lại trong
cái tên đã bật ra – "...Miên. Chị Mộc Miên!".
Nhận được lời chào của
người chủ nhà đang tỏ ra bận rộn, bốn chàng trai chọn hàng ghế đầu, ngồi trật tự
nhìn người phụ nữ tứ tuần mảnh khảnh đang ghi chép. "Bút máy và đường cày."
- Thức nói thầm vào tai Hùng Panô – "Hành trình chạy thoát sự phủ trắng từ
giấy kẻ đến khuôn mặt". Khi trưởng nhóm Cú Vọ còn đang không hiểu cậu bạn
nói cái gì, thì Thức đã nhoẻn cười nguy hiểm: "Nghệ thuật trình diễn!".
"Cậu tinh ranh đấy."
– Người phụ nữ, lúc này tên là Mộc Miên lên tiếng trong khi vẫn chú tâm vào cây
bút máy hiệu Aurora – "Nhưng tôi đang làm sổ thu chi thôi".
"Đấy là một
genre nghệ thuật tuyệt vời mà chị!" – Thức trưng ra vẻ tán dương – "Giám
tuyển Robert Rosenblum nói rằng quản lý tiền là một thứ nghệ thuật có thể xếp
vào bất cứ loại bình dân cũng như tinh hoa nào!".
Mộc Miên lạnh lùng
đóng bút và gập gọn gàng cuốn sổ. "Sáng nay tôi mới nhớ ra cậu. Cậu cũng
có mặt trong buổi hôm đó. Cậu khuấy nước liên tục và yêu cầu các vị khách khác
giữ trật tự".
Khanh Stein lên tiếng,
nhằm ngăn chặn thêm một câu đùa vô duyên nữa của Thức: "Bọn em là một nhóm
trong cùng tòa soạn. Bọn em đang kiếm tìm một cuốn tạp chí có tên là Quyên.
Nghe bạn Thức nói chị đã từng sinh hoạt báo chí ở đó, nên tụi em tìm đến."
Mộc Miên che miệng cười:
"Chính tôi nói điều đó và cậu Thức này chỉ nghe lỏm được thôi." – Và
quay về phía Thức – "Trong buổi hôm đó tôi phải cám ơn cậu".
Hùng Panô và Mai Hạnh
nhìn nhau.
"Số là, cách đây
lâu rồi, xảy ra một vụ lời qua tiếng lại. Hai người đại diện từ một trường
trung học đến tận quán cafe để tìm tôi, cáo buộc chúng tôi viết blog nói xấu
ngôi trường của họ. Một vụ tấn công tình dục nữ sinh, lộn xộn trên báo trước đó
rồi, có vẻ như được khơi ra bởi tác giả blog đó." – Mộc Miên chậm rãi –
"Cậu Thức này ngồi bàn bên cạnh, yêu cầu những người đến từ môi trường
giáo dục không nên làm ồn nơi công cộng và tỏ ra thiếu tôn trọng người khác. Một
trong hai vị khách đó mặt đỏ lựng, yêu cầu gặp riêng tôi vào hôm sau".
"Còn phần em
không nghe lỏm được thì sao ạ?" – Thức hỏi.
"Cậu muốn nghe
phần nào?".
"Không dám phiền
chị. Tụi em muốn chỉ muốn hỏi về tạp chí đó thôi." – Giọng trầm ấm của
Hùng Panô.
"...Và vì sao chị
dùng từ chúng tôi nữa?" – Thức
nhanh nhảu tiếp lời.
"Hai cậu chỉ
đang cùng hỏi một câu hỏi thôi. Nhưng mà tôi sẽ phải kể nhiều thứ đấy".
Người phụ nữ tên Mộc Miên rời khỏi bục diễn thuyết, kéo ghế lại gần, đối diện với
bốn gương mặt lúc này tựa như những đứa trẻ muốn nghe kể tiếp phần hai của Túp
lều Bác Tôm. Chiếc đầm được may từ một mảnh lụa duy nhất quấn quanh thân hình
dong dỏng gầy guộc. Một chuyển động tinh tế đánh thức những hình ảnh trong đầu
Thức về buổi trình diễn có tên Thiên Nga của Mộc Miên cách đây vài tháng.
"Lại bắt đầu từ
cái hôm đó đi. Tôi đã kể chuyện này vài lần rồi. Những Đứa Con Của Cá Mập là một
hội, kiểu một hội kín ấy, nhưng mong các cậu lược đi cái ý nghĩa bí hiểm của từ
đó. Chúng tôi đã kết thúc hoạt động từ rất lâu rồi và thống nhất không ai được
quyền viết lách với cái bút danh đó nữa. Cái Blog mang tên đó cũng là mạo danh,
hoặc của một thành viên quá khích nào đấy. Tôi đã liên lạc với chủ nhân Blog
đó, yêu cầu họ không sử dụng tên Nhóm này. Ngoài kia có những kẻ rất tự ái và
manh động, chúng tôi chỉ muốn giữ niềm vui của một thời chứ không muốn làm
chính trị chính em gì cả."
"Nó liên quan đến
quan điểm chính trị hay sao ạ?" – Hùng Panô nuốt nước bọt, anh thấy mình sắp
đầm sầm vào một chủ đề quen thuộc, và lạt lẽo.
"Không." –
Mộc Miên khẽ nghiêng đầu – "Tôi tưởng các cậu đều biết cả rồi".
"Tụi em đến đây
với con số 0, bên trong đó viết một cái tên rỗng tuếch: tạp chí Quyên." –
Thức cười khôi hài.
"Những Đứa Con Của
Cá Mập chỉ là một cái forum bình thường, mang tính xã hội hơn là quan điểm."
– Mộc Miên nói – "Chỉ có điều tiêu chí thành viên có khác. Bạn buộc phải từng
là nạn nhân của học đường".
"Chống bạo lực học
đường?" – Khanh Stein tỏ ra đăm chiêu.
"Cụm từ đó phổ
biến quá rồi phải không? Lập thành một chuyên trang ngang với Thể thao được đấy
chứ." – Mộc Miên xoay xoay cây bút trong tay – "Bạo lực là một phần
nhỏ thôi, tụi nhỏ đánh nhau là chuyện cơm bữa. Thầy giáo tát lật mặt tụi nhỏ, cực
kỳ nghiêm trọng, nhưng cũng không phải trường hợp làm nền móng cho Hội. Như thế
thì chỉ tạo ra được một nhóm xã hội thù hằn, tồn tại qua việc chống lại cái gì
đó".
"Nhưng chúng ta
chẳng phải vẫn tồn tại vì chúng ta đối lập với cái gì đó, hả chị?" – Khanh
Stein, như thường lệ.
Mộc Miên cười mím
môi, một trong vô số những kiểu cười lạ lùng mà người ta có thể tưởng tượng ra
trên khuôn trang của cô: "Đành là thế. Nhưng ta có lựa chọn khác. Với cả đối
lập thì khác với đối đầu. Chúng tôi quan tâm đến chấn thương mà học đường mang
lại nhiều hơn. Những vụ chịu mạt sát, ăn phải viên phấn bay, những khuôn mặt bị
axit tạc cho một đường sau giờ thí nghiệm lộn xộn, những đứa phát tâm thần vì sụt
giảm phong độ trong cuộc đua trên bàn học... vân vân... Một trong những cây viết
tốt nhất của chúng tôi đầu năm 2003, là nạn nhân của một vụ bỏng hóa học mà nhà
trường đã giấu nhẹm đi. Các cậu hãy tưởng tượng chỉ một năm trước đó chúng ta
có một cô bé 17 tuổi đôi mắt to tròn và hình hài ngọc nữ, chứ không phải một
con quỷ mặt sẹo, thù ghét tất cả mọi người. Những vết thương có thể hiển hiện,
có thể âm thầm, nhưng không thể biến mất. Bi kịch hơn nữa, một số ca may mắn có
thủ phạm chịu tội, còn lại thì hầu như lỗi là ở Chúa. Ai cũng cần một tinh thần
khỏe khoắn để sống tiếp, nhất là với những người có tiền sử như họ. Và rồi họ
trở thành con của cá mập".
Những lời kể đều đều,
nhỏ nhẹ vẫn đủ sức cho bốn cái miệng cùng há hốc. Khanh Stein thắc mắc:
"Làm sao để Hội có thể tìm ra được những người như thế?".
"Các cậu nhớ lại
thời đi học đi. Và sẽ thấy sự thật là các cậu luôn quen biết ít nhất một nạn
nhân học đường. Nhưng dĩ nhiên chúng tôi không tìm kiếm họ, ngay từ đầu. Mà họ
tìm thấy chúng tôi, nói đúng hơn, tạo ra chúng tôi".
"Qua tạp chí Quyên?"
– Thức hỏi, ngập ngừng.
"Đấy, câu chuyện
diễn ra từ đấy. Những Đứa Con Của Cá Mập, nhìn chung là một nhóm người hiền
lành, cố gắng kết nối những kẻ yếu thế và tổn thương trong trường học." –
Mộc Miên gật đầu hài lòng.
"Em có để ý Những
Đứa Con Của Cá Mập có một vài bài viết châm biếm trường học rất mạnh." –
Thức nói lửng lơ.
"Không phải một
vài đâu. Kể từ năm 1997 thì số nào cũng có. Nhưng đấy chỉ là một phần hoạt động
của cả Hội, lúc đó mới chỉ là một nhóm".
Đây mới là câu trả lời
mà Hùng Panô muốn nghe. Anh toan hỏi hiện nay còn những ai đã từng hoạt động
trong tạp chí, hay còn ai giữ những bản in lưu chiểu. Nhưng Thức đã kịp cướp lời:
"Trước đó thì thế nào ạ? Năm 1996 ấy?".
"Có một mục nho
nhỏ do chính tôi chịu trách nhiệm, đó là Tâm tư học đường. Xen giữa những bức
thư không đầu không cuối kể lể tâm tình tuổi ô mai, phải có đến hai chục phần
trăm là những câu chuyện đen. Các tòa soạn tuổi hồng khác lờ đi những thứ đó,
nhưng Quyên thì không. Tụi nhỏ ăn thước gỗ vào đốt tay, chuyện đó có nhỏ hay
không? Trên đời này có một số nỗi đau mặc nhiên được cho là lớn hơn nỗi đau
khác, chỉ vì nó dính dáng đến những chuyện quan trọng hơn. Không hề là như thế,
một đứa trẻ bị vặn tai và một người lớn bị lừa mất vài trăm USD, chấn thương có
thể là như nhau".
Vô tình, những tờ tiền
Mỹ kim lại bay phất phơ trong đầu Hùng Panô. Thức trầm ngâm, như thể có một ý
tưởng nào đó vẫn còn mắc lại trong dòng suy nghĩ: "Đó là lý do tại sao em
có cảm tưởng Quyên không phải là tạp chí dành cho học sinh sinh viên".
"Đã từng. Thoạt
đầu Quyên nhắm đến thị phần của học sinh sinh viên. Nhưng đã có những cảm tình
khác thay thế, những lối đi khác được mở ra, cuối cùng chỉ còn lại một cái tên
là mang phong vị học đường. Thật tiếc là nó chỉ tồn tại được hơn một năm. Các cậu
sẽ không bao giờ tìm được tạp chí nào có tính avant garde như thế. Hầu hết nhân
sự quy tụ ở đó là những sinh viên về nước, những nghệ sỹ, nhà báo trẻ trung và
tiên phong. Rất nhiều điều mới mẻ vượt qua cả thị hiếu những năm 90 đã được bày
lên mặt giấy: nghệ thuật sắp đặt, thơ văn xuôi, chủ nghĩa Dada, những công cuộc
nhặt sạn và vạch trần bọn nghệ sỹ ăn cắp ở trong nước... Chúng tôi đã làm nên
những thứ đẹp đẽ và nguy hiểm. Mãi đến năm 2003, mới có những buổi tọa đàm về Nghệ
thuật trình diễn đầu tiên, nhưng Quyên đã thực sự nghĩ đến nó từ năm 1997. Quyên
là cả một kế hoạch dài hạn và có phần điên rồ muốn hiện đại hóa thị hiếu theo
cách nhanh nhất có thể. Chúng tôi đòi cắn miếng bánh của tương lai và chúng tôi
bại trận".
"Thật tiếc là tụi
em không có đủ bộ để đọc những thứ đó. Nhưng em rất mê những bài tranh luận về
Canto Pop." – Mai Hạnh nói.
"Quyên là viên
ngọc trai bị chối bỏ của cuối những năm 90, và chỉ là cái vỏ trai vô dụng của
thời điểm bây giờ. Đã hai mươi năm rồi các bạn trẻ. Nếu đọc được, bạn cũng thấy
nó nhạt nhẽo như hàng đống blog hiện nay thôi. Các bạn không còn bị bất ngờ khi
xem những phim như Usual Suspect[1], phải
không? Mọi thứ cũ đi rất nhanh. Chẳng bao giờ đua được với thời đại".
"Vậy hồi ấy chị
hoạt động trong tư cách nào, Những Đứa Con Của Cá Mập hay một nghệ sỹ thể nghiệm?".
"Một nhà
báo." – Mộc Miên cười nụ - "Năm đó tôi 25 tuổi. Tôi viết ít hơn Thu
Hà, một cô gái ghê tởm quá khứ ở trường Trung học phổ thông, rồi chủ trương biến
đau thương thành hành động. Tôi chủ yếu thực hiện các hoạt động xã hội, thư
tín. Chính việc này tình cờ tạo biến Những Đứa Con Của Cá Mập từ nhóm bút biến
thành một hội kín".
Cái tên Thu Hà như một
luồng điện xẹt qua trí não của cả bốn con cú vọ. Thức nuốt ực, đặt câu hỏi
trong tư thế gần như bật khỏi ghế: "Chị có biết bây giờ nhân vật Thu Hà ấy
ra sao rồi không?".
Mộc Miên lắc đầu, rồi
dò đường trong trí nhớ: "Cô ấy chỉ hơn tôi hai tuổi, nhưng kinh nghiệm báo
chí và bút lực hơn hẳn. Thu Hà viết báo ở Hà Nội Phố, Hoa Học Trò từ thời mười
lăm tuổi. Còn tôi, nói thật nhé, tôi cũng chỉ là một phóng viên hạng nhãi nhép.
Tôi mê những ý tưởng đẹp còn Thu Hà chỉ lăm lăm chữ chiến đấu, chiến đấu với kẻ
thù học đường. Tôi còn nhớ như in cô ấy đã đắc ý thế nào khi thắng vụ tố cáo đường
dây buôn bán trinh nữ của hai ông thầy đáng kính ở trường THPT Tây Thành. Các cậu
thông cảm, tôi không thể tiết lộ chuyện gì đã xảy ra với cô ấy thời đi học, chỉ
có thể nói rằng nhân cách của Thu Hà đã bị tổn thương. Nó đã quá xa rồi, một
khoảng thời gian mà người ta thậm chí quên được cả tên mình nếu không thường
xuyên gọi lên. Đến năm 2003, lúc tôi du học về và đã theo nghệ thuật, mọi người
lập lại diễn đàn trên mạng lấy tên Những Đứa Con Của Cá Mập, chúng tôi có gặp
nhau. Cô ấy trở thành bà mẹ đơn thân hay đau ốm, trông cô ấy buồn bã, cô ấy nói
với tôi rằng quãng đời chiến đấu của cô ấy còn làm cô ấy hỏng nặng hơn cả quãng
đời trước đó. Cuộc đời là gì vậy? Quỷ sứ thì đưa lối đúng, còn thiên thần thì lại
chỉ đường sai. Không có lấy một người đàn ông tử tế ghé qua. Từ đấy chúng tôi
không còn gặp nhau, nhưng tôi có một linh cảm mạnh mẽ là cô ấy sẽ sống nhàn nhã
phần đời còn lại, thậm chí có thể có đôi chút hạnh phúc còm cõi nào đó mà chính
cô ấy để sương mù che mắt không nhận ra".
Hùng Panô định nói gì
đó với Thức nhưng cậu đã chặn người đội trưởng lại. Thức hỏi tiếp: "Tại
sao chị và Những Đứa Con Của Cá Mập lại ngừng hoạt động?".
"Bởi một lẽ tất
yếu rất tầm thường." – Mộc Miên đầu hơi cúi – "Diễn đàn không còn hiệu
quả như mạng xã hội. Cái quan trọng nhất là báo chí đã làm phần việc của hội
chúng tôi, hiệu quả hơn và có phần bạo tàn nữa. Về phần tôi, tôi chỉ xin lại
cái tên có nhiều kỷ niệm trong tuổi trẻ của mình và đặt cho quán cafe. Tôi cũng
may mắn hơn cả là theo đuổi được Nghệ thuật trình diễn. Bây giờ thì không ai
nói chúng tôi là một lũ điên nữa. Tất nhiên chúng tôi vẫn hãnh diện được làm một
lũ điên. Boundaries Space này là thành tựu lớn thứ hai mà tôi được góp tiếng,
nó giúp bảo trợ các dự án đương đại, thực tình công trạng rất lớn là nhờ sự hiếu
kỳ ở công chúng tuổi các bạn. Thỉnh thoảng tôi vẫn nghĩ rằng thời gian trước
năm 2003 mới là lúc tôi sống mạnh mẽ nhất, còn quyết liệt hơn cả khi trình diễn
giữa vòng vây khán giả. Nhưng cũng có thể là do tôi quyến luyến cái tuổi đẹp đẽ
và điên cuồng, cái thời kỳ được làm con cái của loài cá mập".
Màn trình diễn Thiên
Nga lại lãng đãng hiện về trong tâm trí Thức. Một cơn cuồng phong bay qua cuốn
đi tấm lụa quấn quanh cơ thể của người phụ nữ đang ngồi trước mặt: Mộc Miên, gục
xuống, bò lên hai mươi tám bậc cầu thang đọa đày, hoàn toàn trần truồng, lê lết
đến tấm thảm lông vũ đã phết sẵn chất nhờn dính, rồi kiêu hãnh cuộn mình, nhẹ
nhàng tung mình lên như loài thiên nga trong các vở nhạc kịch. Đám lông vũ trắng
xóa cả một vùng không trung. Màn trình diễn gây ám ảnh cho Thức, đôi lần dính dấp
vào cả những giấc mơ khuya. Rồi trí nhớ bào mòn. Điều còn ở lại với cậu, cuối
cùng Thức đã rút ra, là cơ thể trắng lốp của người đàn bà qua tuổi bốn
mươi.
"Em thấy cách
trình bày không gian này..." – Khanh Stein ngó nghiêng – "...Gợi ra
hình ảnh bát quái đồ".
"Chính tôi cũng
liên tưởng đến điều đó. Hai màu đen và xám sáng cứ đan quyện nhưng không bao giờ
hòa vào nhau phải không nào? Và không có màu trắng nữa. Nghệ thuật đem lại
không gian tự do tối đa, đó là đích nhắm của tôi. Tùy theo từng người nhìn, họ
sẽ tự khơi gợi ra một cái gì đó. Đấy là một dạng cổ mẫu luôn tồn tục trong trí
não của con người. Màu đen là vĩnh cửu còn màu xám trắng là khoảnh khắc. Ta
luôn đứng trên ranh giới giữa chúng, luôn phải phân vân giữa việc là một thực
thể xuyên suốt qua thời gian và việc là một ngọn sáng lóe lên trong phút giây,
giữa chuyện phải sống trong cuộc đời lâu dài bền bỉ hay sống say sưa dâng hiến cho khoảnh khắc hiện
tại".
Tự do tối đa. Thức nghĩ rằng mình đã có một lựa chọn về buổi
trình diễn kia, trong tự do của cậu. Mộc Miên trần truồng. Cái cơ thể và bờ
mông ấy. Đó là tất cả những gì cậu đã lãnh hội, không có thêm một ý niệm nào
khác.
Một tiếng chuông nhỏ
từ điện thoại của nghệ sỹ Mộc Miên. Hai mươi phút đã qua. Có là gì, hai mươi
năm cũng đã qua trong chớp mắt. Bây giờ thì những người đến từ quá khứ bước ra
ánh sáng, đổ về tương lai. Còn nhóm Cú Vọ thì lại phải mò về một quá khứ không
phải của họ để tìm Quyên.
"Cám ơn các cậu
đã nghe." – Mộc Miên nhìn đồng hồ - "Bây giờ lại có người hẹn tôi rồi,
tôi lại đổi vai người đi nghe chuyện đây".
Thức hỏi trong khi cả
nhóm dợm đứng lên: "Một câu nữa thôi ạ. Chị có biết vụ mất tích của anh Ngọc
Tầm không? Nó có liên quan đến việc đóng cửa tạp chí không ạ?".
"Lúc đó chưa có
quyết định đóng cửa tạp chí nhưng vụ kiện nhạc sỹ Minh Tâm đã ngã ngũ. Tôi
không biết gì hơn về vụ này, chuyên môn của tôi cách xa anh ấy. Nhưng Ngọc Tầm
là đầu não của Quyên, một nghệ sỹ lớn ngay từ trong bản năng. Người ta kể rằng
khi anh ấy biến mất, cuốn tạp chí vẫn để trên bàn, trong trạng thái đọc dở, đặt
dưới cái chặn giấy hình con mã mà anh ấy vẫn ưa dùng. Anh ấy bỏ đi đâu chăng?
Nhưng rồi năm tháng trôi qua, tôi cũng quen dần với cái bí ẩn ấy và không mấy
khi nghe ai nói gì thêm".
Thức ngỏ ý cảm ơn và
cùng nhóm bạn chào ra về. Nhưng vừa bước đi, cậu lại quay ngoắt lại, sực nhớ ra
câu hỏi quan trọng nhất: "Chị có cách nào liên lạc với anh Dũng Khải Ninh
không?".
Mộc Miên sững sờ
trong vài giây. Rồi cô mở bút, ghi ghi vào trong cuốn sổ, trước khi xé ra đưa
cho Thức. Một địa chỉ email dài loằng ngoằng như tên đầy đủ của một người
Brazil. Mộc Miên kèm theo một cái nháy mắt mỉa mai: "Cậu là một tay cừ.
Tôi biết là chẳng có Lê Dương nào giới thiệu các cậu đến đây hết. Nhưng lưu ý
cho đừng nói tôi giới thiệu cậu với Dũng Khải Ninh. Anh ta và tôi không bao giờ
nhìn mặt nhau".
Thức đồng ý rồi hân
hoan nhét tờ giấy vào bao thuốc Mond xanh lá, rồi ấn vào túi ngực. Cậu đi giật
lùi, vẫy chào người nghệ sỹ trong một điệu cười đắc thắng: "Nhưng không có
nghĩa là tụi em sẽ không có một bài báo nào về Quyên".
Bước xuống cầu thang,
Hùng Panô trách móc máu thám tử của Thức đã dẫn câu chuyện đi quá xa. Thay vì
thế, giá mà có những câu hỏi trực tiếp hơn, về việc ai đang sở hữu nguyên bộ tạp
chí và sẵn sàng bán nó khi được giá. Kỳ thực không phải như vậy, Thức biết điều
đó. Nhưng cậu không bào chữa gì, chỉ thả mình trôi xuống chiếc cầu thang xoắn
xoay quanh quả chuông treo đang đong đưa. Cậu bất ngờ nhận ra mặt phẳng giao động
của quả chuông hình như không hề đổi thay, cứ như nó không hề biết đến góc nhìn
của người xem đã thay đổi theo chiều trôn ốc. Chúng ta mới là con lắc Foucault của nó, vật thí nghiệm của nó. Chúng
ta đang dao động. Thức mơ hồ nghĩ ngợi.
Phía dưới tầng một,
các ông Cezanne, Dumas, Saint Germain đã tái nhợt đi, khuôn mặt phù thũng, đôi
môi chảy xề xuống, bệnh tật, chết chóc. Hàng triệu hạt muối tinh thể đã tan xèo
đi trong khí quyển mùa hè. Mai Hạnh thúc sườn Thức, nói nhìn kìa. Biết rồi, cái
chuyện đang xảy ra: người họa sỹ gốc Việt đang trên đường hủy đi những bức
tranh mà ông đã tỉ mẩn dựng lên trong hơn một ngày, chỉ sau hơn chục phút triển
lãm. Khoảnh khắc đã dẫn trước, còn giờ Vĩnh cửu gỡ hòa. Một điểm cho người nghệ
sỹ.
"Không phải chuyện
đó" – Mai Hạnh nói, giọng thều thào – "Ở phía kia".
Thức phóng mắt theo
cái hất hàm ý tứ của người bạn. Ngồi trên chiếc ghế băng gần đó một gã đàn ông
rất quen mặt, ngỡ như ta đã thoáng gặp hàng trăm lần trên đường đi học, trong
chiếc áo sơ mi khoác màu xanh quân đội, hàng ria con kiến, vêt bớt trên mặt. Một
chi tiết tách hẳn ra khỏi bức tranh tổng thể.
"Cái gã đứng dưới
sân hồi trước, mà ta đùa nhau là đang đặt camera ấy" – Mai Hạnh gợi ý.
"Nhớ ra rồi.
Tình cờ quá nhỉ." – Thức so vai – "Trí nhớ tốt đấy Hạnh".
"Tại vì đây là lần
thứ ba tớ thấy người này." – Mai Hạnh nói, lạnh băng – "Chắc ông này
sống trong khu tập thể".
"Không phải
đâu." – Giọng của Hùng Panô – "Tớ từng thấy gã này hôm gặp Thu Hà. Ấn
tượng vì gu ăn mặc nhìn như nhân viên Cafe Cộng. Mà này, liệu Thu Hà mà chị
Miên nói có phải là..."
Câu hỏi của Hùng bay
hơi trong không khí. Một thoáng giật mình nhẹ sánh qua cơ vai của Thức khi cậu
chạm phải ánh nhìn của gã đàn ông. Cậu đưa ánh mắt đi chỗ khác, rồi vỗ vai Mai
Hạnh, kéo những người bạn về phía cửa Boundaries, miệng huýt sáo theo một bài
nhạc của Noo Phước Thịnh. Nhưng Thức vẫn không tránh khỏi cảm giác một đôi mắt
đang dán vào sau lưng mình.
Cảm giác đó chỉ tan
đi khi bước ra ngoài cửa. Nắng trưa đã phủ ngợp Hà Nội, vã lên lưng người những
mảng đẫm ướt mồ hôi.
[1]
The Usual Suspects: một phim Mỹ
được phát hành năm 1995.
Đoạn kết phim mang lại một cú lừa ngoạn mục cho các khán giả những năm 1990.
Nhận xét
Đăng nhận xét